Stand van zaken

Stand van zaken: pilootprojecten bij het referentiekader dementie

Van april 2019 tot april 2020 werken zes zorgvoorzieningen samen met ons aan nog betere persoonsgerichte zorg voor hun patiënten, bewoners en cliënten met dementie. Dankzij de steun van de Vlaamse overheid en Cera worden zij een jaar lang begeleid door het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen en worden zo ambassadeur van het referentiekader voor kwaliteit van leven, wonen en zorg dat we vorig jaar publiceerden. Via een brainstormmethodiek selecteerden ze elk enkele thema’s om een jaar lang aan te werken: de anamnese, de inrichting, het verspreiden van persoonsgerichte info binnen het team, de opstart van een werkgroep dementie, het ondersteunen van de mantelzorgers, … Elke organisatie stelde een veranderteam samen, dat bestaat uit 4 tot 20 medewerkers met een verschillend profiel. Een keer per maand komen ze samen om de geselecteerde thema’s verder uit te werken. Ze bevragen en inspireren hun collega’s op de werkvloer en denken na over de manier waarop ze ook de mantelzorgers en mensen met dementie hierin kunnen betrekken. Vooral dit laatste blijkt een grote uitdaging voor de pilootprojecten. Wanneer gaat ‘informeren’ en ‘raadplegen’ over in echte cocreatie: het samen uitwerken van een idee met mensen die leven met dementie?

In elk veranderteam zit ook een referentiepersoon dementie. Bij de selectie van de pilootprojecten was dit een belangrijk criterium. Een referentiepersoon dementie heeft door zijn tiendaagse opleiding bij een expertisecentrum dementie alle tools in handen om collega’s te inspireren en een verandertraject te ondersteunen. In de zes pilootprojecten nemen zij nu een actieve rol op, met als doel het traject verder te zetten wanneer de begeleiding door het Expertisecentrum Dementie in april 2020 stopt. De referentiepersoon wordt hierin gesteund door het management.

Werkt jullie organisatie ook aan persoonsgerichte zorg, geef de referentiepersoon dementie hierin dan een prominente rol. Stel een werkgroep of veranderteam samen dat een goede afspiegeling is van je organisatie. Neem hierin ook mantelzorgers en mensen met dementie op, zodat zij jullie concrete tips kunnen geven voor de uitwerking in de praktijk. Het is van groot belang om ieders perspectief mee te nemen in een verandertraject.

Getuigenis van Elke Keepers, referentiepersoon dementie, WZC Lindelo in Lille:

“Sinds 2015 ben ik actief als referentiepersoon dementie. Een boeiende job met veel afwisseling en uitdagingen. Als referentiepersoon ben ik een van de stuwende krachten in onze organisatie om onze persoonsgerichte zorg zo kwaliteitsvol mogelijk te maken. Niet enkel gaat dit over visies en werkwijzen. Ook een huiselijke inrichting, het scholen van onze medewerkers en ondersteunen van mantelzorgers behoren tot mijn dagelijkse taak. Als intern aanspreekpunt word ik met verschillende casussen geconfronteerd waar we steeds trachten om te redeneren vanuit onze bewoner met dementie.

Toen we de oproep kregen om een project in te dienen bij het Expertisecentrum Dementie omtrent kwaliteit van leven, wonen en zorg hebben we geen moment getwijfeld. Dit zou een unieke kans zijn om onze werkwijze kritisch onder de loep te nemen en wijzigingen door te voeren om de kwaliteit binnen ons huis te vergroten. Na een brainstorm, hebben we ons WOP-project ingediend. Het Waarderend Ondersteunend Partnerschap gaat over het feit dat we meer willen focussen op de toekomst. Een levensverhaal vinden we uitermate belangrijk. Toch willen we meer rekening houden met de wensen en verwachtingen van onze bewoners met dementie. Dit om hen volop in hun waarde te laten als persoon. Ten tweede willen we met ons WOP-project de mantelzorgers en naasten meer ondersteunen en betrekken. Zij hebben eveneens noden en wensen waar we niet zomaar aan mogen voorbijgaan. Ten slotte willen we dat onze zorgrelatie plaats maakt voor een partnerschap. Een partnerschap waar het woon-leef aspect voorrang krijgt op “zorg”. Een partnerschap waar we meer gaan luisteren naar onze bewoners in plaats van voor hen te praten en te beslissen. Waar me meer willen uitnodigen in plaats van alles te organiseren. Waar we willen loskomen van ons strikte takenpakket en zorgen dat het gewone “gewoon” is. Want zeg nu zelf, heb jij al eens nagedacht wat een kwaliteitsvol leven voor u betekent? En hoe dit leven verandert bij een opname of ziekte?

Nu we een aantal maanden verder zijn, begint ons project meer en meer vorm te krijgen. Dit mede dankzij ons veranderteam en de werkgroep dementie. Durven veranderen, openstaan voor nieuwe dingen en op dezelfde golflengte zitten is hierbij cruciaal. Belangrijk is nu om de komende maanden deze ideeën om te zetten naar de praktijk.

Als referentiepersoon dementie zal ik hier een duidelijke taak in hebben. Want hoe gaan we deze theorie omzetten in de praktijk, wetende dat we na verloop van tijd al onze werknemers willen meenemen in dit verhaal? Sommige aanpassingen zullen klein zijn, andere zullen een grote impact hebben op onze werking. Het zal vooral een kwestie van volharding en continue evaluatie en aanpassing zijn. Als referentiepersoon heb ik het voordeel de kennis te hebben omtrent de theorie. Maar door mijn aanwezigheid op de werkvloer en het dagelijks contact met personen met dementie en hun mantelzorgers kan ik dit toetsen aan de praktijk.

In april 2020 stopt het pilootproject. We beseffen maar al te hard dat wij vanaf april de touwtjes in handen moeten nemen en moeten blijven investeren in deze doelstelling. Als referentiepersoon en voorzitter van de werkgroep dementie zal ik hier een grote trekkersrol in krijgen. Niet enkel moet er een verdere concretisering van onze visie komen, al onze medewerkers dienen geschoold te worden in deze thematiek. Dit om het algemeen welzijn van onze bewoners te vergroten en de kwaliteit van wonen leven en zorg te bevorderen.”